Đây là ba câu hỏi lớn đang được đặt ra đối với thị trường dầu vào năm tới, trong bối cảnh mặt hàng nhiên liệu thiết yếu này đang kẹt trong vòng xoáy của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đang ngày càng lan rộng.
Trong vòng 3 tháng qua, giá dầu đã giảm mạnh từ đỉnh cao 147,27 USD/thùng xuống dưới ngưỡng 65 USD/thùng. Các nhà phân tích ngành công nghiệp dầu mỏ của Goldman Sachs, từng đưa ra khả năng giá dầu có thể lên tới 200 USD/thùng trong năm 2008, nay lại cho rằng giá dầu có thể giảm xuống 50 USD/thùng nếu kinh tế toàn cầu lâm rơi vào suy thoái.
Trong khi người tiêu dùng hoan nghênh giá dầu giảm thì các nhà sản xuất thấy báo động trước chiều hướng này. Những mối lo ngại về sự đi xuống của kinh tế toàn cầu đã mở đầu một chu kỳ giảm sút trong khu vực dầu mỏ mà không rõ chu kỳ này sẽ kéo dài bao lâu và giá dầu sẽ còn giảm đến đâu.
Trong thập kỷ qua, tốc độ phát triển kinh tế ở các nước đang nổi lên từ châu Á tới châu Mỹ Latinh đã đẩy nhu cầu dầu tăng vọt. Mức tiêu thụ dầu ở các nước đang phát triển đã tăng hơn 40% kể từ năm 1998, trong khi các nước sản xuất đã vật lộn để tăng sản lượng. Sự mất cân bằng này đã làm cho dầu trở nên khan hiếm và dẫn tới việc giá dầu tăng gấp 14 lần, từ 10 USD/thùng lên đến mức cao nhất 147,27 USD/thùng vào ngày 11/7/2008.
Tuy nhiên, theo một số nhà phân tích, rất có thể trong năm nay tiêu thụ dầu toàn cầu sẽ giảm lần đầu tiên kể từ năm 1983. Trong dự đoán mới nhất, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã giảm gần một điểm phần trăm dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2009, trong đó các nền kinh tế phát triển chỉ tăng trưởng 0,5%. Theo các chuyên gia, điều này cũng có nghĩa là nhu cầu dầu toàn cầu trong hai năm tới sẽ giảm mạnh.
Jan Stuart, một nhà kinh tế năng lượng của UBS tại New York (Mỹ) nhận xét: "Dầu là không thể thiếu được đối với nền kinh tế thực sự. Nếu nền kinh tế thực sự giảm, dầu cũng giảm theo. Thị trường hiện nay đang trải qua một cuộc suy thoái dài và thực ra nhu cầu dầu sẽ không tăng trong những năm tới."
Didier Houssin, Giám đốc văn phòng các thị trường năng lượng và an ninh tại Cơ quan năng lượng quốc tế (IEA), cũng chỉ rõ rằng cuộc khủng hoảng tài chính và kinh tế đã làm cho người ta không biết chắc nhu cầu dầu của thế giới sẽ là bao nhiêu. Trước tình hình này, IEA cũng hạ dự đoán về nhu cầu dầu toàn cầu từ đầu năm nay từ mức tăng 2 triệu thùng/ngày xuống mức tăng 400.000 thùng/ngày trong năm 2008, đạt 86,5 triệu thùng/ngày.
Tác động kép về giá dầu tăng lên mức kỷ lục và tốc độ sụt giảm kinh tế có thể nhận biết rõ nhất tại Mỹ, nước chiếm 1/4 tổng mức tiêu thụ dầu của thế giới và là nơi nhu cầu giảm xuống mức thấp nhất kể từ tháng 6/1999. Kết quả là nhu cầu dầu của Mỹ có thể giảm 5% trong năm nay.
Sự giảm sút tương tự cũng đang diễn ra tại hầu hết các nền kinh tế phát triển, chiếm 60% nhu cầu dầu toàn cầu, như Nhật Bản, với mức tiêu thụ dầu trong tháng 8 giảm 12% so với cùng kỳ năm ngoái và Pháp, với mức tiêu thụ giảm 10%.
Các nhà phân tích cho rằng giá dầu sẽ đi tới đâu trong năm tới vẫn phụ thuộc phần lớn vào những gì xảy ra ở các nước đang phát triển, đặc biệt ở Trung Quốc. Trong thập kỷ qua, nhu cầu dầu ở nước này đã tăng 85%, hoặc 3,5 triệu thùng/ngày, và là một đầu máy chính kéo thị trường đi lên. Năm ngoái, Trung Quốc chiếm 1/3 nhu cầu dầu dôi ra của thế giới.
Nhưng trong những tuần gần đây, có những lo ngại cho rằng nền kinh tế nước này cũng có thể bị ảnh hưởng. Giám đốc điều hành công ty Rio Tinto (Brazil) đã cảnh báo rằng nền kinh tế Trung Quốc đang có chiều hướng đi xuống và cũng không miễn dịch trước cuộc suy thoái toàn cầu. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa rằng nhu cầu ở Trung Quốc sẽ giảm. Theo công ty tư vấn Mỹ PFC, tiêu thụ dầu ở Trung Quốc có thể tăng thêm 330.000 thùng/ngày trong năm 2009, so với 490.000 thùng /ngày trong năm nay.
Các nguồn cung cấp dầu của thế giới cũng bị hạn chế và nhiều chuyên gia không hy vọng bức tranh sẽ sáng hơn trong những năm tới. Trong thập kỷ qua, các công ty dầu và các nhà sản xuất không thể tăng sản lượng đủ để đáp ứng nhu cầu. Vì nhiều lý do khác nhau, kể cả việc khó tiếp cận các nguồn tài nguyên, sự bất ổn về chính trị ở nhiều nước sản xuất dầu và chi phí không ngừng tăng lên trong ngành công nghiệp này, việc tăng nguồn cung cấp dầu là kém triển vọng.
Theo một số chuyên gia, trong 2 thập kỷ tới, sản lượng dầu sẽ ở mức không quá 95 triệu thùng/ngày. Các giếng dầu trên thế giới đương nhiên sẽ cạn dần, với mức giảm trung bình khoảng 5%/năm, vì vậy để duy trì sản lượng, các nước sản xuất dầu phải tìm kiếm và phát triển khoảng 6 triệu thùng dầu/ngày. Để tăng sản lượng dầu thêm 1,5 triệu thùng/ngày, con số đó phải tăng lên 7 triệu hoặc 8 triệu thùng/ngày hoặc ít nhất 2,5 tỷ thùng/năm- một nhiệm vụ vô cùng khó khăn đối với các nhà sản xuất.
Các nước sản xuất lớn cũng đang phải vật lộn với vấn đề nguồn cung dầu giảm. Sản lượng của Nga đã giảm trong những tháng gần đây; giếng dầu Cartarell lớn nhất của Mexico cũng đang giảm, sản lượng dầu của Nigeria sụt mạnh do bất ổn xã hội và việc tăng sản lượng dầu của Iraq đòi hỏi gắn liền với việc cải thiện an ninh ở nước này. Jun Murti, một nhà phân tích của Goldman Sachs, nêu rõ: "Nguồn cung dầu toàn cầu đã giảm so với dự đoán trước đây. Vấn đề là các nhà đầu tư hình như đang đặt trọng tâm vào những mối lo về nhu cầu hơn là vào nguồn cung bị thiếu".
Theo ông Frederic Lasserre, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu hàng hóa tại Sociéte General (Pháp), "cuộc khủng hoảng năng lượng cơ bản là ở vấn đề cung cấp chứ không phải nhu cầu."
Do giá giảm và nhu cầu cũng giảm, một mối lo ngại mới trong ngành công nghiệp này là liệu các nước sản xuất dầu có giảm mức đầu tư vào việc phát triển các giếng dầu mới hay không.
Andrew Gould, Giám đốc điều hành của công ty dịch vụ mỏ dầu Schlumberger lớn nhất thế giới, nói rằng các nước sản xuất dầu có thể giảm chi tiêu vào phát triển các giếng dầu nếu mức giá thấp kéo dài thêm một năm nữa. Quan điểm này đã nhận được sự đồng tình rộng rãi trong ngành công nghiệp dầu mỏ, nhất là trong bối cảnh cuộc khủng hoảng tín dụng đang kìm hãm khả năng đầu tư của nhiều công ty. Trong khi đó, chi phí cho việc sản xuất thêm một thùng dầu đang tăng lên.
IEA cho biết: "Đầu tư vào khai thác và sản xuất dầu gắn chặt với giá dầu. Điều mà chúng ta lo ngại là cuộc khủng hoảng tài chính sẽ dẫn đến việc trì hoãn nhiều dự án".
Diễn biến trên thị trường dầu mỏ trong năm tới sẽ phụ thuộc vào hành động của các nước OPEC. Khi giá dầu xuống dưới mức 80 USD/thùng , OPEC đã triệu tập cuộc họp khẩn vào ngày 24/10 để quyết định giảm sản lượng 1,5 triệu thùng/ngày. Chỉ vài năm trước đây, mức giá 80 USD/thùng đã được coi là không thể. Nhưng nhiều nước sản xuất dầu hiện đã quen với mức giá cao và đã chi tiêu theo mức thu nhập cao có được từ mức giá cao đó. Điều này khiến họ rất nhạy cảm với việc giá bị giảm.
Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, OPEC, kiểm soát 40% lượng xuất khẩu dầu của thế giới, sẽ thấy khó cắt giảm nhanh sản lượng để ngăn không cho giá xuống nữa. Sau khi OPEC thông báo cắt giảm sản lượng vào ngày 24/10, giá dầu vào phiên giao dịch cuối tuần qua đã giảm xuống còn gần 60 USD/thùng. Trên thực tế, các nước OPEC có thể sẽ gặp khó khăn hơn nếu nhu cầu tiếp tục giảm.
Tuy nhiên, về lâu về dài, các nhà phân tích chỉ rõ rằng, giá dầu có thể tăng trở lại lên trên 100 USD/thùng. Tốc độ tăng trưởng dân số và các hoạt động kinh tế đang tăng lên, và cùng với nó là nhu cầu dầu tăng lê, trong khi thị trường dầu mỏ sẽ tiếp tục khan hiếm dẫn đến hạn chế về nguồn cung trong những năm tới.
No comments:
Post a Comment